Ալեքսանդր Շիրվանզադեի այս վեպը ռեալիստական ոճի հոգեբանական դրամա է, որի գործողությունները ծավալվում են 19-րդ դարավերջի Թիֆլիսում: Հեղինակը ներկայացնում է եվրոպական կրթություն ստացած երիտասարդ մտավորականի բախումը պահպանողական միջավայրի հետ: Ստեղծագործության առանցքում անհատի ինքնահաստատման, սիրո, նախանձի և ներքին բարդույթների հաղթահարման համամարդկային թեմաներն են:
19-րդ դարի Փարիզում տեղի ունեցած առեղծվածային սպանությունները անհանգստացնում են քաղաքի բնակիչներին և շփոթության մեջ գցում ոստիկանությանը։ Գործի մանրամասներին ուշադրություն դարձնելով՝ Ս․ Օգյուստ Դյուպենը փորձում է հասկանալ, թե ինչ է թաքնված հակասական վկայությունների ու անհավանական թվացող հանգամանքների հետևում։ Պատմությունը կենտրոնանում է դիտողականության, տրամաբանության և մարդկային մտքի՝ բարդ խնդիրները բացահայտելու կարողության վրա։
19-րդ դարի սկզբի Հարավային Կարոլինայի ափին, Սելլիվանյան կղզու մեկուսի թավուտներում, Ուիլյամ Լեգրանը գտնում է անսովոր ոսկեգույն բզեզ և գաղտնի նշաններով թուղթ։ Հետաքրքրասեր պատմողն ու հավատարիմ Յուպիտերը ներգրավվում են Լեգրանի որոնումների մեջ, որտեղ բնության մանրուքները, տրամաբանական դիտարկումն ու անցյալի հետքերը միահյուսվում են։ Նրանց առջև բացվում է հին ծովահենական գաղտնիքի հետքը՝ փորձության ենթարկելով բանականությունը, համբերությունն ու երևակայությունը։
19-րդ դարի Փարիզում՝ Սեն Ժերմեն արվարձանի մի բնակարանում, Օգյուստ Դյուպենն ու նրա ընկերը բախվում են մի խորհրդավոր պետական գործի, որը չի կարողանում բացահայտել անգամ ոստիկանությունը։ Արքայական պալատից անհետացած կարևոր նամակը դառնում է սուր մտավոր մրցակցության առարկա։ Փարիզյան ոստիկանապետի պատմության միջոցով բացահայտվում են դիտողականության, տրամաբանության և մարդկային մտածողության տարբեր եղանակների նշանակությունը։