1860-ականների Պետերբուրգում երիտասարդ հայ ուսանող Հարություն Ալթմազովը փորձում է իր տեղը գտնել օտար միջավայրում։ Գիտելիքներն ու բնական շնորհները նրան կարող էին օգնել կրթություն ստանալու և ինքնուրույն կյանք կառուցելու, սակայն սեփական բացառիկության հանդեպ հավատը, փառասիրությունն ու հարստության ձգտումը ազդում են նրա ընտրությունների վրա։ Նրա շրջապատում բախվում են անձնական զգացմունքները, հասարակական դիրքի մասին պատկերացումները և ազգային ինքնության հարցերը։ Պատմությունը ներկայացնում է մի մարդու, որի ներքին աշխարհը ձևավորվում է սեփական հավակնությունների ու շրջապատի նախապաշարումների հակասության մեջ։
19-րդ դարի Նոր Նախիջևանում տարեց Մկըր-աղայի զրույցը հարևան Մոլթան Ղազարոսի ընտանիքի մասին բացում է քաղաքի առօրյան ու մարդկանց հարաբերությունները։ Նրա հիշողություններում միահյուսվում են հին սովորույթների հանդեպ կարոտը, բակերի ու պարտեզների անհետացումը, հարևանության թուլացումը և Կատարի ճակատագիրը։ Պատմությունը ներկայացնում է մի համայնք, որտեղ բարությունն ու հոգատարությունը բախվում են նախանձին, բամբասանքին և փոփոխվող ժամանակների բերած օտարացմանը։
Տասնիններորդ դարի Կովկասում՝ հանքային ջրերով հայտնի քաղաքների և Ռուսական կայսրության այլ վայրերի միջավայրում, ծավալվում է Վարդանի, Սոֆիայի և Կատյայի ճակատագրերի պատմությունը։ Սիրո, սոցիալական անհավասարության և մարդկային ընտրության թեմաները միահյուսվում են հայերի վիճակի ու հայրենիքի հանդեպ կապվածության մտորումներին։ Ստեղծագործության կենտրոնում կանանց փորձառությունն է՝ նրանց խոցելիությունը, արժանապատվությունը, բարությունն ու կարեկցանքը։
19-րդ դարի կեսերի Պետերբուրգում, սաստիկ ձմռան և համաճարակի օրերին, երիտասարդ հայ ուսանող Միքայելը պատահաբար հանդիպում է Մարիին՝ մորը կորցրած և մենության մեջ մնացած աղջկան։ Նրանց միջև ծնվում է սեր, սակայն Մարիի անցյալում տրված խոստումն ու նշանադրությունը բարդացնում են հարաբերությունները։ Քաղաքի ցուրտ ու անտարբեր մթնոլորտի մեջ բացահայտվում են առաջին սիրո ուժը, պարտքի զգացումը և որոշման համար վճարվող գինը։