Վեպը դարձավ XIX դարի ռուսական գրականության ամենահայտնի և նշանակալի ստեղծագործություններից մեկը և պատմում է գլխավոր հերոսի՝ Իլյա Իլյիչ Օբլոմովի կյանքի և ճակատագրի մասին։ Նա ինքնամփոփ մարդ է, որը տառապում է անգործությունից, ծուլությունից և նպատակասլացության բացակայությունից։ Գլխավոր հերոսը ապրում է սեփական երազանքների և երևակայությունների աշխարհում՝ անկարող լինելով ակտիվ մասնակցություն ունենալ կյանքին։ Սյուժեն զարգանում է հերոսի՝ իր կյանքը փոխելու և սեփական թուլությունները հաղթահարելու փորձերի շուրջ, սակայն վերջիվերջո նա մնում է իր իսկ անգործության գերին։
Մուրացանի այս պատմվածքը պատկերում է 19-րդ դարավերջի Թիֆլիսի արհեստավորական միջավայրը (Հավլաբար, Վերայի այգիներ): Հեղինակը նկարագրում է հայ երիտասարդների կենցաղն ու սովորույթները, որտեղ պատվախնդրությունն ու հարբեցողությունը հաճախ հանգեցնում են անիմաստ թշնամանքի: Ստեղծագործության հիմնական թեման ներողամտությունն ու գեղեցկության կախարդական ուժն է, որն ի զորու է փոխել մարդու բնավորությունը և հաշտեցնել անգամ ամենաոխերիմ հակառակորդներին:
Մուրացանի այս վեպը պատմում է 1876 թվականի մայիսին Կասպիս ծովի ափին գտնվող մի քաղաքում սկիզբ առած իրադարձությունների մասին։ Ստեղծագործության կենտրոնում երիտասարդ հերոսի և գեղեցկուհի Մարգարիտայի հանկարծակի բռնկված սերն է, որն ընդհարվում է դավանաբանական անջրպետների և ազգային ինքնության բարդ խնդիրների հետ։ Հեղինակը վարպետորեն ներկայացնում է հայ առաքելական և հայ կաթոլիկ համայնքների միջև եղած հակասությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են կրոնական տարբերություններն ու «լուսավորյալ» հասարակության նոր բարքերը դառնում պատնեշ նույն ազգի զավակների միջև։
Պատմավեպն արտացոլում է 17-րդ դարասկզբի Հայաստանի ողբերգական իրականությունը՝ պարսկա-օսմանյան պատերազմների և Շահ Աբասի կազմակերպած բռնագաղթի համապատկերում: Ստեղծագործության կենտրոնում հայրենանվեր հոգևորականի կերպարն է, ով մարմնավորում է ժողովրդի բարոյական տոկունությունն ու անձնազոհությունը: Հիմնական թեման հայապահպանությունն է, հոգևոր միասնության պայքարը ներքին ու արտաքին մարտահրավերների դեմ և անհատի պատասխանատվությունը սեփական հոտի ու հայրենիքի ճակատագրի հանդեպ: